KRUS a działalność gospodarcza – czy można łączyć oba tytuły ubezpieczenia?
Rolnik może pozostać w systemie ubezpieczenia społecznego rolników nawet po rozpoczęciu działalności pozarolniczej. Nie dzieje się to jednak automatycznie, konieczne jest spełnienie kilku warunków ustawowych. Najważniejsze z nich to:
- wcześniejsze, nieprzerwane ubezpieczenie w KRUS w pełnym zakresie przez co najmniej 3 lata,
- złożenie w KRUS oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności,
- prowadzenie nadal działalności rolniczej (powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej),
- brak zatrudnienia na etacie lub w służbie,
- brak prawa do emerytury lub renty z systemu ubezpieczeń społecznych.
Złożenie odpowiedniego oświadczenia może nastąpić również poprzez formularz CEIDG-1, jeśli zostanie złożony w wymaganym terminie.
Współpraca przy firmie a KRUS – czy też można zostać w ubezpieczeniu?
KRUS tłumaczy, że zasady są podobne również w przypadku osób współpracujących przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Takie osoby również mogą pozostać w KRUS, jeśli spełniają warunki analogiczne do przedsiębiorcy. Wymagane jest złożenie stosownego oświadczenia w ciągu 14 dni od rozpoczęcia współpracy. Można to zrobić na formularzu KRUS UD-24 lub przez system eKRUS.
Kiedy KRUS nie obejmie członka rodziny prowadzącego firmę?
Nie ma możliwości, aby osoba podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniu w ZUS z tytułu działalności gospodarczej została objęta pełnym ubezpieczeniem rolniczym. Oznacza to, że np. syn rolnika prowadzący własną firmę i opłacający ZUS nie może być jednocześnie ubezpieczony w KRUS w pełnym zakresie. Możliwe jest jedynie bardzo ograniczone ubezpieczenie wypadkowe, obejmujące wyłącznie skutki wypadków przy pracy rolniczej.
Gospodarstwo poniżej 1 ha a KRUS i działalność gospodarcza
Jednym z kluczowych warunków pozostania w KRUS przy jednoczesnym prowadzeniu firmy jest minimalna powierzchnia gospodarstwa. Jeśli gospodarstwo spadnie poniżej 1 ha przeliczeniowego, nie ma możliwości dalszego łączenia ubezpieczenia rolniczego z działalnością gospodarczą. W takiej sytuacji rolnik traci prawo do KRUS.
Limit podatku a pozostanie w KRUS
Osoby prowadzące działalność gospodarczą i jednocześnie ubezpieczone w KRUS muszą pilnować limitu podatkowego. Co roku do 31 maja należy złożyć w KRUS zaświadczenie lub oświadczenie, że podatek dochodowy z działalności nie przekroczył tzw. rocznej kwoty granicznej. Limit ten jest ogłaszany corocznie przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Przekroczenie limitu podatku – kiedy ustaje KRUS?
Jeśli podatek z działalności przekroczy roczną kwotę graniczną, ubezpieczenie w KRUS ustaje. Co istotne, liczy się moment ustawowego obowiązku złożenia oświadczenia – czyli 31 maja danego roku. Jeśli działalność została wcześniej trwale zakończona, KRUS nie ustaje mimo przekroczenia limitu.
Spółki osobowe a KRUS – ważne ograniczenie
Wejście w skład spółki jawnej lub komandytowej oznacza obowiązkowe ubezpieczenie w ZUS. Kasa wyjaśnia, ze w takiej sytuacji rolnik-przedsiębiorca nie może pozostać w KRUS. System rolniczy zostaje zastąpiony ubezpieczeniem powszechnym ZUS.
Najem a limit podatku w KRUS
Do limitu podatkowego brane są wyłącznie przychody z działalności gospodarczej. Oznacza to, że np. dochód z najmu prywatnego nie wpływa na roczną kwotę graniczną i nie jest doliczany do podatku z firmy.
Zawieszenie działalności a KRUS
KRUS podaje, że przedsiębiorca może zawiesić działalność gospodarczą na dowolny okres – minimalnie na 30 dni. Zawieszenie nie musi automatycznie oznaczać utraty ubezpieczenia w KRUS, jeśli spełnione są pozostałe warunki ustawowe.
Działalność nierejestrowana a KRUS
Inaczej wygląda sytuacja przy działalności nierejestrowanej. Jeśli działalność nie wymaga wpisu do CEIDG, rolnik może nadal podlegać KRUS bez zmian. Nie powstaje wtedy tytuł do ubezpieczenia w ZUS.
Podsumowanie
Łączenie KRUS z działalnością gospodarczą jest możliwe, ale tylko w ściśle określonych warunkach. Kluczowe znaczenie mają: staż w KRUS, limit podatkowy, wielkość gospodarstwa oraz brak obowiązku ubezpieczenia w ZUS.
oprac. Agieszka Sawicka na podstawie KRUS
