Przyjęte rozwiązania mają gwarantować rolnikom stabilność prowadzenia produkcji oraz chronić polską ziemię przed spekulacją i zapobiegać wykupowi przez podmioty, których działalność nie służy rozwojowi rolnictwa. Utrzymanie zakazu wychodzi też naprzeciw środowiskom rolniczym i zarazem sprawia, że najważniejszą formą rozdysponowywania państwowych gruntów rolnych pozostaje dzierżawa.
Jakiej sprzedaży nie obejmuje zakaz?
Sprzedaż nieruchomości Zasobu, mimo jej wstrzymania, będzie nadal możliwa. Zakaz nie obejmie bowiem nieruchomości rolnych do 5 ha (obecna ustawa zwalnia z zakazu nieruchomości do 2 ha). Zwiększony w ustawie limit powierzchni z 2 do 5 ha ma pozwolić na sprawniejsze rozdysponowanie przez KOWR gruntów o niewielkim areale, a także przyspieszyć proces sprzedaży nieruchomości zabudowanych obiektami wymagającymi znacznych nakładów na remonty i modernizację. Z dotychczasowych doświadczeń KOWR wynika, że wnioski dotyczące wyrażenia zgody na sprzedaż ziemi o powierzchni 2–5 ha stanowiły 35% wszystkich spraw. Było to jednocześnie 5% ogólnej powierzchni nieruchomości zbywanych na rzecz rolników indywidualnych, którzy planowali powiększenie swoich gospodarstw rodzinnych.
Ponadto zakaz nie obejmie nieruchomości i ich części przeznaczonych na cele inne niż rolne. Chodzi o sytuacje, kiedy takie przeznaczenie wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub planu ogólnego gminy,. Ustawodawca ma na myśli w szczególności parki technologiczne, parki przemysłowe, centra biznesowo-logistyczne, składy magazynowe, inwestycje transportowe, budownictwo mieszkaniowe, obiekty sportowo-rekreacyjne. Z zakazu sprzedaży wyjęte są także nieruchomości położone w granicach specjalnych stref ekonomicznych oraz domy, lokale mieszkalne, budynki gospodarcze i garaże wraz z niezbędnymi gruntami oraz ogródki przydomowe.
Wszystkie powyższe zwolnienia dotyczą także udziałów we współwłasności takich nieruchomości.
Kiedy sprzedaż możliwa za zgodą ministra?
Ponadto warto dodać, że przepisy nowelizacji utrzymują zasadę, że jeśli sprzedaż nieruchomości rolnych lub jej części z ZWRSP jest uzasadniona względami społeczno-gospodarczymi, dyrektor generalny KOWR może zwrócić się o pozwolenie na taką sprzedaż do ministra rolnictwa. Ten wyjątek nie dotyczy jednak nieruchomości i ich części przeznaczonych na cele inne niż rolne.
Aby jednak sprzedaż była możliwa, to KOWR musi najpierw wyrazić wolę sprzedaży. Należy podkreślić, że również w tym przypadku sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład Zasobu odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w Ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Jeśli więc KOWR zadecyduje, że chce sprzedać nieruchomość rolną o powierzchni powyżej 5 ha, może to zrobić, jeśli będzie to zgodne z Ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wyrazi na to zgodę minister rolnictwa.
We wniosku o wyrażenie zgody dyrektor generalny KOWR musi wskazać, jakie względy społeczno-gospodarcze uzasadniają sprzedaż nieruchomości.
Przeczytaj także: Rolnicy mogą spać spokojniej? Sprawdzamy, co robią organizacje
Warunki sprzedaży ziemi z KOWR
Sprzedaż nieruchomości rolnej przez KOWR może nastąpić, jeżeli w wyniku tej sprzedaży łączna powierzchnia użytków rolnych będących własnością nabywcy nie przekroczy 300 ha, oraz nabytych kiedykolwiek z Zasobu przez nabywcę nie przekroczy 300 ha. Oddziały terenowe oraz filie przeznaczają nieruchomość Zasobu do sprzedaży:
- w trybie bezprzetargowym – m.in. osobom uprawnionym, które złożą oświadczenie o zamiarze skorzystania z pierwszeństwa w nabyciu na warunkach określonych w zawiadomieniu skierowanym do nich przez sprzedającego, lub
- w trybie przetargowym – osobom, które wygrają ogłoszony przez KOWR przetarg na sprzedaż danej nieruchomości.
Z danych KOWR wynika, że wprowadzenie zakazu sprzedaży ograniczyło sprzedaż nieruchomości rolnych z ZWRSP do maksymalnie 5 tys. ha rocznie. Wcześniej były lata, kiedy sprzedawano rocznie nawet 150 tys. ha – tak było np. w 2013 r.
Magdalena Szymańska
