Ministrowie rolnictwa UE o cenach nawozów i CBAM
26 stycznia podczas posiedzenia Rady Ministrów Rolnictwa UE (AGRIFISH) jednym z kluczowych tematów była sytuacja na rynku nawozów i wpływ mechanizmu CBAM na koszty produkcji rolnej. Wniosek o czasowe wyłączenie importowanych nawozów z systemu opłaty węglowej zgłosiła Austria, wskazując na pogarszającą się sytuację ekonomiczną gospodarstw rolnych w całej Unii.
Jak podkreślano w trakcie debaty, ceny nawozów wciąż pozostają jednym z głównych czynników kosztowych w rolnictwie, a pełne wdrożenie CBAM może dodatkowo je podnieść.
Austria: nawozy to nawet 30% kosztów produkcji
Przedstawiciel austriackiego ministerstwa rolnictwa Johannes Frankhauser zwrócił uwagę, że od 2020 roku ceny nawozów znacząco wzrosły, podczas gdy ceny zbóż spadły.
– W zależności od państwa członkowskiego nawozy stanowią dziś od 15 do nawet 30% kosztów produkcji. Są kluczowe dla zapewnienia wystarczającej produkcji żywności, ale przy obecnych cenach rolnicy tracą pewność ekonomiczną – mówił Frankhauser. Dodał, że Unia Europejska jest silnie uzależniona od importu nawozów – w przypadku potasu aż w 85 proc. W ocenie Wiednia dalsze obciążanie rynku mechanizmem CBAM grozi niedoborami nawozów i stratami plonów.
Austria zaproponowała m.in.:
- czasowe zawieszenie CBAM dla nawozów,
- mechanizmy rekompensujące straty konkurencyjności rolników,
- większą przejrzystość rynku nawozów,
- obowiązkową analizę wpływu CBAM na rolnictwo,
- czasowe zawieszenie ceł i ceł antydumpingowych na nawozy.
Krajewski o cenach nawozów w Brukseli
Głos w dyskusji zabrał także Stefan Krajewski, minister rolnictwa Polski. Podkreślił, że wysokie ceny nawozów mają bezpośredni wpływ na kondycję gospodarstw.
– Tempo wzrostu cen nawozów w ostatnich pięciu latach było znacznie szybsze niż wzrost cen skupu podstawowych produktów rolnych. Każda inicjatywa, która może ustabilizować rynek i obniżyć koszty produkcji, zasługuje na uwagę – zaznaczył.
Polska zwróciła jednocześnie uwagę na potrzebę zrównoważonego podejścia.
– Musimy znaleźć rozwiązanie, które z jednej strony zapewni bezpieczeństwo żywnościowe, a z drugiej nie pogorszy konkurencyjności unijnych producentów nawozów – mówił Krajewski, odnosząc się do propozycji mechanizmów kompensacyjnych i większej transparentności rynku.
Poparcie dla wniosku Austrii ws. nawozów
Podczas posiedzenia poparcie dla czasowego wyłączenia nawozów z CBAM wyraziły m.in. Hiszpania, Rumunia, Grecja, Portugalia, Węgry, Polska, Belgia i Irlandia. Łącznie 12 państw członkowskich opowiedziało się za takim rozwiązaniem.
Hiszpański minister rolnictwa Luis Planas wskazywał, że rentowność gospodarstw musi być jednym z kluczowych kryteriów polityk klimatycznych UE. Z kolei Rumunia i Grecja podkreślały znaczenie nawozów nie tylko dla opłacalności produkcji, ale też dla bezpieczeństwa żywnościowego.
Niemcy: CBAM ważny, ale rynek nawozów trzeba monitorować
Inne stanowisko zaprezentowały Niemcy, które choć dostrzegają problem wysokich cen nawozów, podkreślały znaczenie CBAM jako narzędzia ochrony klimatu. Berlin opowiedział się za ścisłym monitorowaniem rynku i większą przejrzystością.
Komisja Europejska: możliwe zawieszenie CBAM na nawozy w nadzwyczajnych sytuacjach
Komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen potwierdził, że KE dostrzega rosnącą presję ze strony rolników i państw członkowskich.
– Podjęliśmy już kroki łagodzące wpływ CBAM na rolnictwo, w tym wprowadzenie progu opłat oraz możliwość czasowego zawieszenia mechanizmu w przypadku poważnych i nieprzewidzianych okoliczności – powiedział Hansen.
KE szykuje plan działania dla nawozów
Komisja zapowiedziała także plan działania dla rynku nawozów, który ma zostać przedstawiony w pierwszej połowie 2026 roku i obejmować zarówno krótkoterminowe, jak i długofalowe rozwiązania.
Decyzje ws. nawozów i CBAM jeszcze przed UE
Choć presja na wyłączenie nawozów z CBAM rośnie, ostateczna decyzja będzie wymagała zgody Rady UE i Parlamentu Europejskiego. Głosowania wśród ministrów środowiska mogą odbyć się wiosną, a cały proces, jak wskazują źródła unijne, potrwa jeszcze kilka miesięcy.
Kamila Szałaj
