Jesienne ożywienie na rynku mleka jest wyraźne, ale nierównomierne. W Polsce cena skupu odbiła od letnich poziomów, a na rynku międzynarodowym umacniają się proszki mleczne. Jednocześnie masło i część serów pozostają znacznie tańsze niż przed rokiem.
Cena mleka odbija, ale do ubiegłorocznych stawek daleko
Najświeższe dane o polskim skupie dają podstawę do ostrożnego optymizmu. Według informacji GUS, przytoczonych 23 października przez Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich we wrześniu za mleko płacono przeciętnie 187,11 zł za hektolitr, bez VAT, czyli 1,8711 zł za litr. Było to o 6,0% więcej niż w sierpniu, lecz nadal o 16,3% mniej niż rok wcześniej. Odbicie oznacza więc częściowe odrabianie strat. Jeżeli równocześnie drożeją środki produkcji, poprawa ceny może nie wystarczyć do odbudowy dochodu.
Rozmiar krajowego rynku ilustruje publikacja KOWR z 23 października. W pierwszym półroczu 2026 roku skupiono 7,187 mln ton mleka, podczas gdy w całym 2025 roku było to 13,793 mln ton.
Droga energia może zjeść zyski z produkcji mleka
Na obecną sytuację nakłada się silne ryzyko energetyczne. W analizie z 23 października ING podał, że poprzedniego dnia najbliższy kontrakt Brent wzrósł o około 4%, zamykając się nieco powyżej 113 dolarów za baryłkę. Europejski gaz TTF podrożał o około 3%, do ponad 90 euro/MWh.
Relacja mleka do zbóż już pokazuje trudne warunki wymiany. Według wrześniowych danych GUS omówionych 22 października cena pszenicy w skupie wynosiła 89,80 zł/dt, czyli 898 zł/t, o 8,4% więcej miesięcznie i o 19,9% więcej rocznie. Zestawienie tego z rocznym spadkiem ceny mleka o 16,3% oznacza, że relacja ceny litra mleka do ceny kilograma pszenicy pogorszyła się o około 30,2%. Przy wrześniowych średnich litr mleka odpowiadał wartości około 2,08 kg pszenicy.
Mleko coraz słabsze w relacji do ceny pszenicy
Perspektywy zimy 2026/2027 zależą od tego, która z przeciwstawnych sił okaże się trwalsza. W scenariuszu stopniowego uspokojenia sytuacji energetycznej i utrzymania popytu na proszki możliwa jest dalsza odbudowa marż oraz cen skupu. Ograniczeniem pozostawałyby zapasy tłuszczu i wzrost podaży u części eksporterów. W scenariuszu eskalacji w Zatoce Perskiej i drogiej zimy, koszty mogłyby rosnąć szybciej niż ceny nabiału. Jednocześnie wyższe rachunki gospodarstw domowych mogłyby ograniczać ich gotowość do płacenia za droższy asortyment. Trzeci wariant to osłabienie popytu importowego przy utrzymaniu produkcji USA i Nowej Zelandii, prowadzące do ponownej presji na notowania. Krótkookresowa decyzja o dodatkowej produkcji może opierać się na pokryciu kosztów zmiennych, ale inwestycja wieloletnia wymaga pokrywania również kosztów stałych i odtworzenia majątku. Najbezpieczniejszych oszczędności warto szukać w ograniczaniu strat pasz, dopasowaniu dawki do wyników analiz, zdrowotności i rozrodzie. Redukowanie nakładów, które obniża wydajność lub zawartość składników szybciej niż koszt, pogarsza wynik mimo mniejszych bieżących wydatków.
Jaka będzie zima 2026/2027? Trzy możliwe scenariusze dla mleczarstwa
Przykładowe gospodarstwo sprzedające 100 tys. litrów miesięcznie traci 10 tys. zł miesięcznej nadwyżki, jeżeli koszt jednostkowy zwiększy się o 10 gr, a cena sprzedaży pozostanie stała. Analogiczny wzrost ceny poprawi wynik tylko wtedy, gdy nie zostanie pochłonięty przez dodatkowe wydatki. Przy planowaniu zakupów pasz i nawozów warto uwzględnić terminy płatności oraz rat kredytowych, nie ograniczając się do średniego wyniku całego roku. Nadmierne zapasy chronią przed częścią podwyżek, ale zamrażają środki i zwiększają ryzyko strat jakościowych. Zakupy rozłożone w czasie, powiązane z rzeczywistym zapotrzebowaniem i możliwościami magazynowania, ograniczają uzależnienie całego budżetu od jednego momentu cenowego.
Jarosław Malczewski
