Skład i formulacja preoduktów do dolistnego dokarmiania decydują o wielu aspektach związanych ze skutecznością dotarcia składników pokarmowych przez liście. bardzo ważne są warunki aplikacji, bo to decyduje o otwarciu dróg w liściach, przez które roztwór dociera dalej.
Podstawowa droga dotarcia - aparaty szparkowe
Dobrym wsparciem składników pokarmowych są aminokwasy, ale naprawdę jeszcze więcej zależy od warunków dokarmiania, fazy rozwojowej roślin i znajomości fizjologii roślin. Jaka jest z liści dalsza droga składników pokarmowych? Składniki pokarmowe z roztworu oprysku naniesione na liść muszą dostać się do jego wnętrza, do żywych komórek rośliny, a potem do miejsc, w których roślina wykorzysta je w procesach życiowych. Możliwości są właściwie trzy. Ta podstawowa droga to aparaty szparkowe, pod warunkiem, że są otwarte. Komórka szparkowa poprzez komorę podszparkową tworzy naturalne połączenie z wiązkami sitowo-naczyniowymi. Tym szlakiem transportu składników są absorbowane do rośliny.
Liczba aparatów szparkowych roślin dwuliściennych jest z reguły większa po dolnej części liścia niż górnej. W grupie roślin jednoliściennych (zboża) różnice te są niewielkie. W kukurydzy, buraku cukrowym, a zwłaszcza ziemniakach gęstość aparatów szparkowych jest wielokrotnie większa od zbóż, a do tego większa po dolnej stronie blaszki liściowej. Dobierając rozpylacze opryskiwacza należy więc zwrócić uwagę na różnice w budowie liścia danego gatunku do pobierania składników z roztworów. Warto przypomnieć mechanizm pracy aparatów szparkowych. Otwierają się pod wpływem światła, w sytuacji dobrego zaopatrzenia rośliny w wodę oraz przy niskim stężeniu dwutlenku węgla. Ale u roślin z fotosyntezą C4 jest inaczej (dotyczy to przecież kukurydzy). Ich aparaty szparkowe w dzień są przymykane i otwierają się w nocy, kiedy wilgotność powietrza jest wyższa, a temperatury są niższe. Ten mechanizm zmniejsza utratę wody z liści.
Roztwory wodne wnikają przez mikropory i włoski
Druga droga, to istniejące naturalne mikropory (pory kutikularne), tj. przez kanaliki wodne, które stają się drożne przy optymalnej, ale w kierunku wysokiej wilgotności i dobrym turgorze liści. Są one zdolne do transportu roztworów wodnych. W warunkach, gdy wilgotność względna powietrza spada, następuje redukcja średnicy kanalików wodnych, prowadząca często do ich zaniku. I ostatnia – trzecia droga – przez włoski (roztwór wnika do liścia u podstawy włosków). Przy każdej z tych dróg dotarcia ważna jest temperatura w czasie dokarmiania. Najbardziej optymalna jest w przedziale 15–20°C.
Przy stosowaniu mikroelementów istotna jest wilgotność powietrza w czasie zabiegu, ale nie aż tak, jak przy stosowaniu dolistnym np. nawozów saletrzanych w uprawach warzywniczych i sadowniczych. Przy ich stosowaniu trzeba uwzględnić tzw. krytyczną wilgotność powietrza (KWP), która dla saletry wapniowej i magnezowej jest niska (56%), lecz bardzo wysoka dla saletry potasowej (90%).
Oznacza to, że pierwsze dwa nośniki azotu można stosować w dłuższym przedziale czasu w cyklu dobowym, ale nie w warunkach suszy. W szczególnym przypadku saletry potasowej powietrze musi znajdować się w stanie zbliżonym do pełnego wysycenia parą wodną. To ma miejsce w dni wilgotne i w godzinach poprzedzających pojawienie się rosy na roślinach. W takich warunkach, kiedy blaszka liściowa jest dobrze uwilgotniona, sprawnie funkcjonują wspomniane mikropory.
Marek Kalinowski
