Wymagania pokarmowe cebuli – jakie składniki są niezbędne do wysokiego plonu?
Cebula odznacza się średnimi wymaganiami pokarmowymi. Ze względu na płytki i słabo rozwinięty system korzeniowy ma niewielką zdolność do wykorzystywania składników pokarmowych z gleby. W związku z tym wymaga stosowania wyższych dawek składników pokarmowych niż wynika to z jej rzeczywistych potrzeb.
Do wytworzenia 1 tony plonu użytkowego roślina pobiera 2 kg N, 1 kg P₂O₅, 2 kg K₂O i 0,3 kg MgO. Cebula ma bardzo duże zapotrzebowanie na siarkę oraz wysokie wymagania względem mikroskładników, takich jak żelazo, miedź, mangan, cynk, bor i molibden. Pobieranie składników pokarmowych nie jest równomierne w całym sezonie wegetacyjnym, a jego maksimum przypada na okres tworzenia się cebul.
Optymalne pH gleby pod cebulę – jaki odczyn zapewnia najlepszy wzrost?
Skuteczność nawożenia w dużym stopniu zależy od odczynu gleby. W glebach mineralnych optymalne pH dla uprawy cebuli wynosi 6,5–7,0, natomiast w glebach torfowych 5,5–6,0. Na stanowiskach o niższym pH obserwuje się słabszy wzrost roślin, związany ze zmniejszonym pobieraniem azotu, fosforu, siarki, miedzi, cynku i molibdenu. Z kolei w uprawie cebuli na glebach zasadowych (o pH powyżej 7,5) ograniczony wzrost jest związany ze zmniejszoną dostępnością manganu, żelaza, boru, cynku i miedzi.
Jak nawozić cebulę? Zasady nawożenia przed siewem i w czasie wegetacji
W uprawie cebuli stwierdza się korzystny wpływ stosowania nawozów naturalnych na wzrost roślin. Cebula szczególnie dobrze reaguje na nawożenie obornikiem, najczęściej w dawce około 40 t/ha. Cennym nawozem jest również prawidłowo przygotowany kompost, którego wartość nawozowa jest zbliżona do obornika. Niezależnie od zastosowanego nawożenia organicznego, którego efekty utrzymują się przez kilka lat, w uprawie cebuli niezbędne jest jednak nawożenie mineralne.
Nawożenie mineralne cebuli – zalecane dawki składników
Przy ustalaniu dawek nawozów należy uwzględnić potrzeby pokarmowe cebuli, zasobność gleby w składniki pokarmowe oraz przewidywany plon. Należy również wziąć pod uwagę nadwyżkę składników, które mogą ulec stratom. W uprawie cebuli, bez wykonania analizy gleby, zaleca się zastosowanie 120–150 kg N/ha, 100–150 kg P₂O₅/ha, 150–200 kg K₂O/ha oraz 40–100 kg S/ha.
Nawożenie azotowe cebuli ozimej – dawki, terminy i zasady stosowania
Przy przedsiewnym nawożeniu cebuli ozimej azotem niezwykle istotne jest unikanie przenawożenia roślin tym składnikiem. Nadmierny wzrost jesienią obniża ich odporność na mróz. Uprawa cebuli ozimej po przedplonie nawożonym wysokimi dawkami azotu nie wymaga jego przedsiewnego stosowania. W takim przypadku nie stosuje się również nawożenia azotowego po wschodach roślin, pod warunkiem, że ich wzrost i rozwój przebiegają prawidłowo.
Jeżeli jednak w połowie września zostaną stwierdzone objawy niedoboru azotu, wskazane jest zastosowanie tego makroskładnika dolistnie. Niedobór azotu objawia się bladozieloną barwą szczypioru oraz jego powolnym wzrostem.
Jeżeli pod przedplon zastosowano umiarkowane nawożenie azotowe lub gleba jest lekka i przepuszczalna, przed siewem cebuli zaleca się zastosowanie 50 kg N/ha. Do nawożenia przedsiewnego polecany jest saletrzak, natomiast pogłównie – saletra amonowa lub roztwór saletrzano-mocznikowy. Pogłówna dawka azotu w ilości 80–100 kg N/ha powinna być stosowana pod koniec marca lub na początku kwietnia.
Nawożenie cebuli fosforem i potasem – kiedy stosować nawozy?
W uprawie cebuli nawozy fosforowe i potasowe stosuje się jesienią oraz wiosną. Korzystne jest zastosowanie połowy dawki fosforu i potasu jesienią, a drugiej połowy wiosną, łącznie z nawożeniem azotowym. Ze względu na dużą wrażliwość cebuli na obecność chloru w środowisku wzrostu zaleca się stosowanie siarczanu potasu.
Cebula wykazuje dużą wrażliwość na niedobór potasu, który może w znacznym stopniu ograniczać plonowanie. Wynika to z wysokiej koncentracji tego makroskładnika w organach i tkankach roślin, między innymi w stożkach wzrostu. Potas odgrywa również kluczową rolę w gospodarce wodnej cebuli. Nadmiar tego składnika, zwłaszcza zastosowanego w postaci chlorku potasu, jest również niekorzystny, ponieważ może prowadzić do zasolenia gleby, na które cebula jest szczególnie wrażliwa i reaguje zamieraniem siewek. Na glebach mineralnych, ubogich w próchnicę, zasolenie nie powinno przekraczać 0,4 g NaCl/dm³. Z tego względu, poza siarczanem potasu, zaleca się stosowanie bezchlorkowych nawozów wieloskładnikowych.
Rola siarki w uprawie cebuli – wpływ na plon i jakość
Stosowanie siarczanu potasu dostarcza cebuli siarki, niezbędnej do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Pierwiastek ten wchodzi w skład związków nadających cebuli charakterystyczny smak i zapach. Związki siarki – alliiny – mają również właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. Pod wpływem enzymu allinazy przekształcają się w allicynę, która odpowiada za charakterystyczny zapach i wykazuje właściwości bakteriobójcze. Odpowiednie zaopatrzenie roślin w siarkę korzystnie wpływa na metabolizm azotu, zwiększając jego plonotwórcze działanie. Ponadto cebula dobrze zaopatrzona w siarkę gromadzi mniej azotanów (V), niekorzystnych z punktu widzenia konsumentów.
Nawozy wieloskładnikowe do cebuli – kiedy warto je stosować?
W uprawie cebuli dobre rezultaty daje stosowanie nawozów wieloskładnikowych, które poza podstawowymi makroskładnikami dostarczają również mikroskładników. W warunkach ograniczonego pobierania składników pokarmowych przez korzenie, na przykład przy niskiej temperaturze gleby, nadmiernej wilgotności lub podczas suszy, dobre efekty przynosi dokarmianie dolistne. Jest ono zalecane również na glebach kwaśnych i nadmiernie zasadowych, gdzie pobieranie wielu makro- i mikroskładników jest utrudnione.
Dokarmianie dolistne cebuli – skuteczny sposób na uzupełnienie mikroelementów
Przy wyborze dolistnych nawozów mikroelementowych należy uwzględnić formę, w jakiej występują składniki pokarmowe. Ze względu na ich większą dostępność dla roślin szczególnie polecane są nawozy, w których mikroskładniki występują w postaci chelatów. Ich cząsteczki są chemicznie obojętne, dzięki czemu nie ulegają uwstecznieniu w tkankach przewodzących liści. Dolistna aplikacja mikroskładników znacząco zwiększa ich wykorzystanie przez rośliny, a ponadto umożliwia ich dostarczenie w fazach krytycznych.
Dr hab. Marzena S. Brodowska
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
