Za mało czy za dużo wapnia? Skutki w zbożach, rzepaku i buraku cukrowym

Wpływ wapnia na rośliny rolnicze

Wapń wpływa również korzystnie na zawiązywanie nasion oraz dojrzewanie ziarna. Prawidłowe odżywienie wapniem zmniejsza również stres na susze i poprzez działanie niektórych enzymów utrzymuje komórki w stanie właściwego uwodnienia.

Do roślin o dużym zapotrzebowaniu na wapń należą rośliny kapustne i bobowate. Pierwiastek ten stanowi szczególnie ważny składnik pokarmowy w uprawie roślin oleistych, motylkowych pastewnych i strączkowych.

Nawożenie wapniem a odporność roślin

Istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej odporności roślin na choroby i szkodniki odgrywa prawidłowe zaopatrzenie roślin od początku wegetacji w wapń. Wapń jest składnikiem budulcowym stabilizującym i uelastyczniającym strukturę ściany komórkowej, która jest naturalną barierą dla chorób i szkodników. Jeżeli ta bariera jest słaba i nieprawidłowo wykształcona to roślina ma małą zdolność samoobrony. Wapń również wzmacnia sztywność i uodparnia rośliny na wyleganie. U roślin bobowatych indukuje brodawki korzeniowe oraz poprawia jakość plonu.

Wapń, jest składnikiem, który bardzo słabo przemieszcza się ze starych organów do młodych. Dlatego pierwsze objawy niedoborów zawsze występują na najmłodszych częściach roślin. Zmniejszone stężenie tego składnika w tkankach roślin jest głównym powodem występowania takich zaburzeń jak zmiana kształtu i zwijanie się brzegów młodych liści czy osłabienie systemu korzeniowego, który pokrywa się śluzem. Niedobór wapnia w roślinach uprawnych prowadzi do zahamowania procesów podziału i wzrostu komórek stożków wzrostu (korzeni, pędów nadziemnych), co w następstwie prowadzi do redukcji całego systemu korzeniowego roślin.

Jakie są objawy niedoboru wapnia u roślin?

Niedobór wapnia w roślinach buraka cukrowego objawia się chlorozą młodych liści, których brzegi są silnie pofałdowane i zaginają się łyżkowato ku dołowi. Powierzchnia liścia może ulec znacznej redukcji, a od wierzchołka pojawia się nekroza. U zbóż charakterystycznym objawem niedoboru wapnia jest silne zahamowanie wzrostu i zamieranie siewek. Objawem niedoboru wapnia u zbóż jest również skręcony lub zwinięty liść flagowy. Na plantacjach rzepaku z niedoborem wapnia, w okresie kwitnienia, łodyga tuż pod kwiatostanem zawija się ku dołowi, co daje efekt zwiędniętej rośliny. Niedobory wapnia w kukurydzy ujawniają się w pierwszej kolejności na młodych liściach. Na czubkach liści pojawiają się jasnozielone lub białe plamy, bądź smugowate uszkodzenia. 

Nadmiar wapnia w roślinach objawia się głównie w postaci chlorozy (jasnozielone, żółte zabarwienie liści). Skutkami nadmiaru wapnia w roślinach są:

• utrudnione pobieranie Fe (choroba wapienna),
• B (zgorzel liści sercowych buraka),
• Mn,
• Zn,
• Mg,
• K,
• wzmożona transpiracja i obniżenie turgoru.

W przypadku nadmiaru wapnia u roślin obserwujemy opóźnienie dojrzewania nasion i redukcję tempa wzrostu rośliny.

Zobacz też:

• Siarka w nawożeniu roślin. Kiedy zwiększa plon, a kiedy szkodzi?

• Brakuje potasu? Te objawy w zbożach, rzepaku i burakach łatwo przeoczyć

• Azot pod lupą. Kiedy zwiększa plon, a kiedy szkodzi?

• Bez fosforu nie ma plonu. Jak rozpoznać niedobór w zbożach, rzepaku i burakach?

prof. dr hab. Hanna Klikocka, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie